Gelgit (met-cezir) neden olur? Ay mı, Güneş mi etkili?
1 cevap
NOAA'ya göre gelgitlerin ana nedeni Ay'ın ve Güneş'in okyanuslara uyguladığı kütleçekimidir. Isaac Newton bunu 1687'de açıklamıştır. Gelgit kuvvetinde nesnelerin kütlesinden çok aralarındaki mesafe belirleyicidir; kuvvet mesafenin küpüyle azalır.
Güneş, Ay'dan yaklaşık 27 milyon kat daha kütlelidir ama yaklaşık 390 kat daha uzaktadır. Bu yüzden Güneş'in gelgit oluşturma kuvveti Ay'ınkinin yaklaşık yarısı kadardır ve NOAA, gelgitleri etkileyen baskın kuvvetin Ay olduğunu belirtir.
Yine NOAA'ya göre, Güneş ve Ay'ın çekimi aynı hizada toplandığında, yani yeni ay ve dolunay sırasında, ayda iki kez "spring tide" denen gelgitler oluşur; yüksek gelgitler ortalamadan daha yüksek, alçak gelgitler daha alçak olur. Yaklaşık bir hafta sonra, ilk ve son dördün evrelerinde Güneş ve Ay dik açıdadır, çekimleri kısmen birbirini götürür ve ölü gelgit (neap tide) denen daha ılımlı gelgitler görülür.
NOAA National Ocean Service: Tides and Water Levels – what causes tides: https://oceanservice.noaa.gov/education/tutorial_tides/tides02_cause.html
NOAA National Ocean Service: What are spring tides and neap tides?: https://oceanservice.noaa.gov/facts/springtide.html